Nhảy Tàu

Tự nhiên hôm nay cô nhớ bạn. Cô quyết định nhảy tàu về quê thăm bạn. Nhảy tàu, nghe hai tiếng ấy vừa dễ thương mà cũng vừa đau đớn. Cô không mua được vé và vì thế cô nhảy tàu. Cô ra ga BìnhTriệu chờ chuyến xe lửa đến từ ga Sài Gòn, ở ngay trung tâm thanh phố. Không biết vì lý do gì, ga dời về chỗ mới nhưng tàu thì phát xuất từ ga cũ. Nhưng những cô cậu kiếm sống bằng nghề giữ chỗ thì đã ngồi chiếm chỗ từ ga cũ, rồi bán lại chỗ khi tàu đến ga mới cho những người không mua được vé tàu như cô.

Cô không có vé nên cô không thể lên ngay cửa toa được mà cô phải leo lên bằng đường cửa sổ. Từ mặt đất đến cửa sổ, có một khoảng cách rất cao. Cô có tí nị làm sao mà vói tới. Cô đang bối rối khi tìm cách leo lên thì bất ngờ có hai cô cậu khoảng trên dưới mười tuổi đến hỏi “chị ơi, chị có muốn tụi em nâng chị lên không? Năm đồng thôi”. Cô hỏi với vẽ mặt nghi ngờ “nâng lên bằng cách nào hả em?”. Hai nhóc tì cười hì hì “trời ơi! nghề của tụi em mà chị. Chị đồng ý là xong ngay”. Cô gật đầu như bắt được vàng. Cô đưa cho hai đứa 5 đồng. Hai đứa hỏi cô “chị sẵn sàng chưa? tụi em nâng chị lên”. Và thế là cô được nâng lên từ bốn bàn tay nhỏ nhắn của hai nhóc tì. Tay cô níu vào thành cửa sổ, tay của hai nhóc tì bấu vào mông cô và nâng cô lên bằng một động tác thật nhanh. Cả thân hình cô lộn nhào trong lòng toa. Rồi thì những bao gạo, bao đậu, bao đường, bao bột đựng trong những bao bố đại hàn thi nhau đè lên người cô. Cô sợ quá, mặt mày hớt ha hớt hải, nước mắt chạy quanh. Không phải vì đau mà vì tủi thân. Cô dáo da dáo dác tìm chỗ ngồi thì lại thêm một bất ngờ nữa; một nhóc tì khác ngã giá với cô “em bán lại chỗ này cho chị năm đồng”. Lại năm đồng, hình như con số này may mắn hay sao mà được cô cậu lấy làm tiêu chuẩn ra giá. Cô bằng lòng và thế là cô có một chỗ ngồi. Cô may mắn được ngồi gần cửa sổ. Ở đó cô có thể dõi mắt nhìn ra bên ngoài và thấy hai bên đường với những hàng cây, những luống ruộng nhạt nhòa trong buổi sớm mai. Nhìn thấy nắng chiều treo trên những đọt cây, ngập ngừng như chưa muốn đi vội. Thiên nhiên luôn cho cô cảm giác dịu êm. Cô thấy lòng nhẹ nhõm. Cô vừa trải qua một trận chiến mà cô không tính tham gia. Trận chiến đã làm cô sụt sùi.

Trong khi chờ tàu khởi hành, cô mông lung xa vắng nhìn qua cửa sổ. Những cô cậu thanh thiếu niên chạy ngược chạy xuôi nâng đỡ khách nhảy tàu giống như cô; nói cười, mặc cả, râm rang một góc trời. Lâu lâu cô nghe một cái đùng, quay lại cô thấy một người vừa được ném vào. Cứ thế rồi toa cũng đầy người. Có kẻ đứng người ngồi; trên ghế, dưới lòng toa la liệt khắp nơi. Những bao đại hàn chứa thực phẩm trong ấy, trong tíc tắc đã được các bạn hàng thâu nhặt nhét lẹ dưới đít ghế. Lần đầu tiên cô đi tàu mà lại nhảy tàu nên cô bắt gặp những cảnh tượng lạ lùng quá. Cô cũng nghe mẹ cô kể về những chuyện như thế nhưng mà cô không hình dung được. Tự nhiên cô nghĩ đến mẹ cô, thấy thương bà nhiều hơn. Cô bắt đầu nhận thấy rằng chỉ khi nào mình có những kinh nghiệm đau thương thì mình mới hiểu được những đau thương của kẻ khác.

Đời sống quá khó khăn cho tất cả mọi người. Cô cũng không ngoại lệ. Cô bắt đầu thu người lại trong một góc và chờ đợi điều gì sẽ đến với cô khi ông soát vé hỏi cô. Cô có nghe mẹ cô nói là cô cứ lên tàu rồi mua vé phạt, trả tiền gấp đôi thì mọi việc đâu vào đó. Nhưng lòng cô lo lắng, sợ sệt vô cùng. Biết đâu với mẹ cô thì dễ vì bà đi buôn hàng chuyến thường xuyên, bà quen với ông soát vé. Còn cô?. Cô ngồi không yên, cứ nhìn trước, nhìn sau như tìm kiếm một điều gì để cảm thấy an tâm hơn. Bất ngờ có một chị trông không lớn hơn cô mấy, nhưng có vẽ dạn dày hơn, đến ngồi bên cạnh cô. Cô làm dạn hỏi thăm, mới biết là chị đi buôn hàng chuyến. Rồi những câu chuyện xã giao qua về giữa cô với người đồng hành mới quen cũng làm cô thấy dễ chịu và an tâm hơn. Cô nói “chị ơi, em không có vé, lát nữa họ soát vé thì em trả lời sao?”. Người quen mới trấn an cô “em đừng lo, chị đi ra đi vào trên chuyến tàu này như đi chợ, nên chị quen với ông soát vé, chị sẽ nói giúp em”. Rồi chị tiếp “chị cũng đâu có mua được vé đâu em. Có khi nào đến phiên mình mà phòng vé nói còn vé đâu. Mà chờ mua được cái vé thì đi buôn như chị làm sao mà đi được, rồi lấy gì mà kiếm chút đỉnh tiền nuôi con hả em?”.

Từ nãy đến giờ cô quan sát và thấy sao những người đi buôn giỏi quá. Họ nhanh nhẹn, tay chân bắt nhịp với nhau. Miệng nói tay làm, chân chạy liếng thoắng. Xong đâu vào đó họ tìm chỗ ngồi, nói cười rôm rả. Cô tự hỏi “nếu mà là cô thì cô có còn đủ sức để cười nói như họ không?”. Rồi cô thắc mắc làm sao lát nữa họ nhận ra bao nào là của họ, rồi họ xuống ga bằng cách nào? Có khi nào mất cả vốn liếng hay không? Cô có quá nhiều câu hỏi trong đầu quá non nớt của cô. Cô ngó ra cửa sổ, nhìn mông lung. Bầu trời bỗng đen xầm. Những hạt mưa bắt đầu rơi. Cô đưa tay ra hứng, tìm thấy chút mát dịu của trời đất thổi vào hồn. Cơn nóng mùa hạ dịu đi. Nhưng trong toa một mùi nồng nặc bắt đầu lan tỏa. Muì mồ hôi, mùi hơi đất, mùi suy tư quyện vào nhau làm cô thấy khó thở. Cô choáng váng, xây xẩm. Chị ngồi bên cạnh thấy được, móc trong túi ra hủ dầu cù là hiệu con cọp, vén áo cô lên, thoa cả lưng cô, rồi cạo gió cho cô, lo cho cô từng ly từng tí. Cô tỉnh người sau đó vài phút. Cô cảm thấy một điều gì đấy thấm qua hồn cô. Bàn tay này, đã chai lì với việc bán buôn, đã chai lì với khó khăn của cuộc sống, sao có thể dịu dàng và mềm mại đến thế! Có phải vì tình người trong chị vẫn thiết tha! Cô cảm thấy ấm áp lạ thường. Cô thường nhận ra những cảm nhận như thế và cô gọi đó là những hạnh phúc tình cờ.

Khi cô thấy người soát vé xuất hiện và hỏi vé những người ngồi đối diện với cô. Tim cô bắt đầu đập mạnh, tay cô ướt đẩm mồ hôi. Cô nhanh chóng tưởng tượng ra một câu chuyện nào đấy thật thương tâm; nào là mẹ bệnh nặng, ba không khòe, em út bơ vơ…Ôi thôi đủ thứ trong cái đầu nhỏ xíu của cô. Cô nghĩ lý do của cô phải thương tâm ghê lắm thì nó mới động lòng người sóát vé. Đang miên man suy nghĩ thì bất ngờ anh soát vé hỏi “cô này, vé đâu?”. Cô nhìn anh như cầu cứu, miệng ấp a, ấp úng không nói nên lời. Bao nhiêu lý do thương tâm không cánh mà bay. Cô líu lưỡi, một chữ cũng không ra. Cuối cùng thì cô nói “dạ, em không có vé”. “Không có vé, đi cọp hả?” anh soát vé lớn tiếng. “Dạ, em mua vé không có, nhưng nghe mẹ nói là lên được tàu rồi thì người ta sẽ bán vé phạt, trả tiền gấp đôi. Anh làm ơn bán cho em vé phạt”. Cô run quá vậy mà sao tự dưng cô nói một hơi không ngừng nghỉ. Nhìn vẽ mặt anh soát vé, cô thấy không xong, cô bấm vào chị ngồi bên cạnh và ra dấu cầu cứu. Chị quay qua ông soát vé mỉm cười với anh và nói “anh thông cảm cho em nó, mẹ nó bệnh nặng, nó muốn về thăm nhưng không mua vé được, anh bán vé phạt cho em nó đi mà!”. Không biết vì chị quen với anh hay anh nghe mẹ cô bị bệnh mà anh mủi lòng. Anh gằn giọng “thôi được rồi, lần này tui tha cho cô, lần sau là không được đâu đó, nhớ chưa? Mà cô xuống ga nào?”. Năm chữ “mà cô xuống ga nào” thoát ra từ miệng anh với một âm vực thật thấp và ấm làm cô không còn sợ nữa. Chắc ai cũng có một bà mẹ tuyệt vời để mà nghĩ về chăng? Cô nghe trong lòng reo vui như suối! “Dạ, em xuống ga Diệu trì.”.

Buổi tối cô nằm dài dưới sàn tàu, chân dũi ra, cái đầu thì ló ra ngoài đường đi. Hành khách cứ tránh né cô hoai, nhưng hình như ai cũng có cùng hoan cảnh nên chẳng ai la rầy cô. Một đôi lần có vài bàn chân vô tình dẫm phải lên mặt cô. Vậy mà cô cũng đã có một giấc ngủ ngon lành. Chắc mệt quá chăng! Đến ga Diệu Trì, như muốn trả ơn chị đồng hành đã nói giúp cô với anh soát vé, cô tình nguyện giúp chị khiêng những bao thực phẩm cùng chị xuống tàu. Cô nói lới cảm ơn chị. Chi nói”chuyện nhỏ mà, có gì mà em cảm ơn”. Chuyện nhỏ của chị là chuyện lớn của cô? Chắc chị không có thì giờ để đầu óc vẫn vơ nhớ tới chuyện vừa qua. Chị còn có khối việc phải lo. Lo sợ bị bắt, lo sợ không bán được hàng, lo sợ đủ thứ. Rồi con chị, chồng chị đang chờ chị ở nhà…Chừng đó chuyện đã lấy hết thì giờ của chị rồi còn gì, đã lấy hết năng lượng của chị rồi còn đâu! Cô bước ra khỏi ra mà lòng thì chùng xuống. Chân bước đi mà lòng như bỏ lại trong toa tàu. Khuôn mặt ấy, cảnh tượng ấy làm sao ra khỏi đầu cô. Làm sao? Mặt đất dưới chân và bầu trời trên cao. Cô như đang chao lượng trong một không gian vô cùng tận!

Về thăm bạn được hai hôm, rồi cô cũng phải nhảy tàu mà trở lại Sài Gòn để kịp đi học vào sáng thứ hai. Lần này cô tư tin hơn vì có kinh nghiệm chút ít từ chuyến về. Cô chen lên ngay tại cửa toa không như chuyến về phải leo qua cửa sổ. Cô tìm được một chỗ ngồi. Đối diện cô là một chú bộ đội. Cô nghĩ đó là chú bộ đội vì chú mặc bộ đồ màu xanh và đội nón cối. Cũng như chuyến về, cô cũng lân la bắt chuyện và làm quen. Rôi cô cũng kể lể lý do sao cô đi về thăm nhà lấn này mà không có vé. Cô cũng lo lắm. Cô nói với chú, lần về Qui Nhơn cách đây hai ngày, cô cũng không có vé, nhưng anh bán vé dễ thương, la cô chút xíu thôi, chứ rồi sau đó bán vé phạt. Cô hy vọng lần này cũng thế!

Cũng như lần trước, ông soát vé đến và hỏi “cô kia, vé đâu?”. Ông soát vé lần này trông lớn tuổi. Đôi chân mày rậm đen. Đôi con mắt có vẽ khó chịu. Giọng nói dễ làm người khác sợ sệt. Cô bắt đầu thấy run. Cô trả lời “dạ, cháu không có vé, chú bán vé phạt cho cháu, giá nào cháu cũng chịu”. Ôi chao ơi! cô lầm rồi, không có kinh nghiệm nào giống kinh nghiệm nào cả. Ông soát vé mắt trợn ngược và lớn tiếng với cô “không có vé thì đi xuống, không bán vé phạt, cô nghe rõ chưa?”. Tiếng bánh xe lửa đang kẻo kẹt đưới lòng đường có nghe lòng cô đang lo sợ. Gíó rít từng cơn khi tàu càng lúc chạy càng nhanh có nghe lòng cô lo lắng. “Xuống tàu? Mà xuống ở đâu? Ga nào? “ Cô bắt đầu khóc và năn nỉ ông soát vé tha cho cô, cô hứa không có lần sau. Ông, với cái mặt tình bơ không chút gì là thong cảm cho nỗi sợ của cô, phán một câu xanh dờn “tui sẽ ném cô ra khỏi cửa sổ đó, cô nghe chưa? Cô tưởng cô đi cọp dễ lắm hả?”. Lần này thì trái tim cô muốn rớt ra ngoài. Tay chân cô run lẩy bẩy, nước mắt nước mũi dàn duạ. Sau khi nói thế với cô, ông bỏ đi. Còn cô thì cứ ngồi khóc không biết rồi chuyện gì sẽ xảy ra cho cô.

Khoảng một tiếng đồng hồ sau, ông quay trở lại; cũng với giọng điệu dữ dằn ấy đòi ném cô qua cửa sổ. Bất ngờ, chú bộ đội ngồi đối diện đứng phắt dậy và nói như quát vào mặt ông. “Không phải là chuyện của tôi nên tôi không muốn chen vào, nhưng tôi thấy ông quá lắm. Sao lại hăm doạ một cô bé với những lời lẽ dễ sợ như thế này. Tôi biết cô không có vé là sai nhưng vì điều kiện mua vé khó khăn, vã lại cô vể quê thăm mẹ bị bệnh mà. Ông thông cảm bán vé phạt cho cô đi.” Không biết lần này ông soát vé nể chú bộ đội hay cũng vì mủi lòng khi nghe lý do mẹ cô bệnh như chuyến về?. Sao chị buôn bán và chú bộ đội cùng nói với người soát vé lý do giống nhau? Thật lạ lùng! Ông soát vé như mềm xuống và nói “tui bán vé cho cô tới Nha Trang thôi, cô phải xuống ở ga Nha Trang, cô nghe chưa?. Cô lí nhí ‘dạ, chú bán tới ga nào cũng được, cảm ơn chú”. Cô nhìn chú bộ đội với đôi mắt biết ơn và không quên nói lời cảm ơn. Chị buôn bán và chú bộ đội. Trong cuộc đời cô, sao cô toàn gặp những người tốt rất tình cờ! Tình cờ như cô đã đến thế giới này.

Cầm cái vé phạt trên tay chỉ tới ga Nha Trang, cô vừa mừng vừa lo. Rồi đến Nha Trang, cô sẽ như thế nào? Ông soát vé có trở lại để ném cô xuống ở ga Nha Trang? Trong cô nỗi sợ cứ hành hạ cô. Cô không thấy đói. Cô chỉ biết lo. Chú bộ đội mời cô miếng cơm vắt với muối mè. Cô thích cơm vắt và cô ăn một cách ngon lành, không do dự. Rồi những mẫu chuyện qua về giữa cô và chú bộ đội có dịp lại tuôn trào. Tàu đến ga Nha Trang, cô chờ đợi ông soát vé trong nỗi lo. Tàu ngừng để lấy khách rồi tàu lăn bánh, cô không thấy ông soát vé trở lại. Ông đã không quay trở lại chỗ cô thêm lần nào nữa. Không biết là ông tội nghiệp cô hay ông quên làm nhiệm vụ. Nào ai biết!

Lần này cô không được nằm dưới lòng sàn. Chỉ được ngồi thôi. Cô đâu ngờ ngồi ghế gỗ đau mông như thế. Cô cứ nghiêng người đổi hết mông bên trái rồi qua mông bên phải. Riết rồi hai cái mông đau quá. Cô ngồi chồm hổm luôn. Cô đâu ngờ rằng chú bộ đội ngồi đối diện quan sát cô tỉ mỉ, không bỏ qua một cử động nào của cô. Bất ngờ chú hỏi “cô ngồi không quen hả, ê mông lắm phải không? lần sau có đi thì nhớ mang theo cái gối con”. Cô đỏ mặt, tía tai. Cô đang ở cái tuổi như hoa mắc cở, chuyện gì cũng lảm cô mắc cở và nóng rang hai bên má!

Tàu chạy đến ga Mường Mán, có ngừng lại một thời gian ngắn. Cô nghe tiếng rao hàng lanh lãnh. Nhưng mệt quá, cô thiếp vào giấc ngủ lúc nào không hay. Mở mắt ra tàu đã đến gần ga Bình Triệu. Cô cảm ơn chú bộ đội đồng hành. Cô nhớ đến chị đồng hành của chuyến về. Những tình cảm giữa con người với con người, lòng nhiệt tình luôn cho cô niềm tin bước vào đời. Và đó là hành trang mà cô mang theo suốt đời để những khi vấp ngã, cô biết gượng dậy mà đứng lên.

Một chuyến nhảy tàu cô không thể nào quên được!

19 tháng 2 năm 2010
(Bài thơ “Nhảy tàu” của anh Trần Viết Dũng gợi nhớ trong tôi)

Nguyễn Kim Tiến