Bài Thơ 14 Câu Cho Mẹ

Mẹ ơi “Hôm nay con làm bài thơ về mẹ nè. Con đọc cho cả lớp nghe. Bạn bè và cô giáo cảm động lắm đó, nhất là câu thơ cuối đó mẹ”. Sau câu nói là một vòng tay ôm thật chặt Bi ôm tôi. Tôi quay người, ôm Bi và hỏi “viết gì về mẹ? nói xấu mẹ hả?”

Hỏi vậy là vì đối với tụi nhỏ tôi là bà chằng. Tụi nhỏ hay gọi tôi là “police”. Nhất cử nhất động gì của tụi nhỏ là tôi không giả lơ được. La riết, dạy riết tụi nhỏ muốn bịt lỗ tai luôn. Nhiều khi tụi nhỏ lằn nhằng “mẹ chưa già mà đã lẩm cẩm. Mẹ nói lui nói tới hoài thời của mẹ nè…hồi xưa mẹ nè….hồi xưa ông bà ngoại bắt mẹ nè….Bây giờ khác hồi xưa mẹ ơi! Bộ mẹ muốn con khổ giống mẹ hồi xưa vậy hả. Cho con sướng đi mà!” Rồi có khi “à chuyện này mẹ kể triệu lần rồi” hay “Mẹ la gì mà la hoài con chịu hết nổi rồi” Mấy mẹ con, giận nhau đó rồi thương nhau đó!

Và hôm nay Bi về ôm tôi và thỏ thẻ đọc thơ mới tập làm ở trường và nói là viết về mẹ và còn cam đoan là mẹ sẽ thích câu cuối cùng lắm. Bi viết bằng tiếng Mỹ. Thế rồi Bi đọc một mạch từ đầu đến cuối. Tôi giật mình và ngỡ ngàng quá đỗi. Tôi hỏi Bi sao con biết câu này và con lấy nó ở đâu ra vậy? Vừa hỏi con mà cái mũi cay cay!

“Mẹ à, mẹ không nhớ hồi nhỏ mẹ hay ru con ngủ bằng bài hát này à? Mẹ chỉ biết có bốn câu “Công cha như núi Thái Sơn. Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra. Một lòng thờ mẹ kính cha. Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con” nên mẹ cứ hát lui hát tới hoài nên con thuộc đó. Nhưng con chỉ muốn lấy câu cuối để kết luận bài thơ của con thôi”. Tôi nói “mẹ cũng hát vài bài để ru con ngủ chứ sao có một bài? Mẹ đâu có tệ quá vậy”. Rồi hai mẹ con cùng cười với nhau. Tôi vặn hỏi “rồi con giải thích câu này làm sao với cô giáo và bạn bè? Mẹ hay hát ru con chứ có bao giờ mẹ giải thích cho con nghe đâu?”

Bi nhìn tôi có vẽ hài lòng và hãnh diện lắm và nói ” Con đọc thật lớn cho cả lớp nghe bằng tiếng Việt “Đó là: Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con” và giải thích là hồi nhỏ cha mẹ thương yêu lo cho mình hết sức, hết lòng nên khi cha mẹ già yếu mình phải nuôi cha mẹ lại như là một vòng tròn khép kín vậy?” Thật tình là tôi cũng không thể giải thích chữ hiếu, chữ đạo sao cho chính xác và cũng chưa từng giải thích với Bi. Thật ra, khi con khó ngủ thì ầu ơi vài câu để làm cho con dễ ngủ chứ có bao giờ để ý với mục đích gì đâu. Vậy mà! không ngờ có một ngày những nụ hồng thoang thoảng hương thơm đã len lỏi vào trong đời sống tưởng khô khan máy móc quá đỗi này!

Tôi hỏi Bi chắc Bi thấy có chữ “tròn” ở trong câu này nên Bi tưởng tượng đến vòng tròn phải không? Bi cười thật tươi và nói “sao mẹ đoán hay quá, đúng rồi đó mẹ”….Nghe Bi giải thích cũng có lý, phải không các bạn?

Trong bài thơ viết bằng tiếng Mỹ, Bi nói là Bi nhìn thấy mẹ “tall” (cao), terribly old (quá già), bây giờ thấy mẹ nhỏ có 4 feet 10 (chưa tới 1.5 mét) và mẹ không mạnh mẽ như Bi đã từng nghĩ (Bi nói vì mẹ dạo này bệnh hoài) ….Những ý nghĩ ngây ngô và đáng yêu làm sao!

Tôi muốn chia sẻ với các bạn chút cảm nghĩ của con về mẹ mình nhưng khả năng dịch thơ của tôi có giới hạn nên tôi đã cầu cưú chị Diệu Tâm. Tưởng là phải mất nhiều giờ lắm, đâu ngờ chỉ vài tiếng đồng hồ chị đã làm xong. Không những thế, chị còn rất chi tiết, cẩn thận chú thích rất rõ về biểu tượng của chim Athena trong thần hoại Hy Lạp mà Bi dùng để nói về mẹ khi Bi ngước lên mới thấy mẹ. Còn giờ thì Bi phải nhìn xuống mới thấy mẹ! Và Bi hay nói “mẹ à sao mà mẹ nhỏ xíu xìu xiu!”

Có lẽ thơ Bi đang tập làm không hay nhưng đủ làm mắt mẹ cay cay! Mong các bạn đọc với cả một tấm lòng sẻ chia cùng hai mẹ con mình nhé!

TB: Bi gửi lời cảm ơn cô Diệu Tâm đã giúp Bi chuyển tải ý nghĩa của bài thơ Bi đang tập làm đến các bạn của mẹ.

Sonnet 1

So tall, so strong, so right, and terribly old
With eyes that shine as wise as Athena’s bird
I came to you when times were dark and cold
Your warmth erased the hurt I had endured

You’ve raised me since I was a little girl
I will forever think of all you’ve taught
You give up so much to give to me the world
And for me you’d kill without a second thought

I’m older now and understand: In truth
You’re not that strong and only four feet ten
It’s now my turn to sacrifice for you
To fulfill the words our ancestors once penned

The famous final lines found in the song
Đó là: Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con

Vân Nguyễn Quỳnh-Hương

*The final line of the poem comes from the final line of a famous Vietnamese ca dao. There is no equivalent English term for the word ca dao; it is similar to a proverb structured as a short poem. The final line when translated in English is:

To complete the circle is to be a true son or daughter

The ca dao reminds us of our duty to care for our parents when they become too old to take care of themselves in return for all the care we received from them when we were too young to take care of ourselves. In essence, the ca dao tells us to complete the circle of filial piety.

Bài Thơ 14 Câu Cho Mẹ

Như chim Athena cao lớn và mạnh mẽ, (*)
Có đôi mắt sáng rực và khôn ngoan, là mẹ!
Khi con đến bên mẹ trong đêm tối và giá lạnh
Hơi ấm mẹ xóa tan nỗi đau con khóc chào đời

Mẹ đã nuôi con khi con còn là cô bé nhỏ
Con sẽ mãi khắc ghi trong lòng lời mẹ dạy
Tình mẹ hy sinh cho con cả thế giới này
Vì con, mẹ đã chôn kín những ước mơ xanh

Nay con đã lớn khôn và hiểu ra sự thật
Mẹ không mạnh mẽ và chẳng cao lớn hơn con!
Giờ sẽ đến phiên con đền đáp tình mẹ
Thực hiện những tôn chỉ của tổ tiên mình

Câu hát cho mẹ con tìm thấy trong lời mẹ ru
Ầu ơ … “Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”!

Phỏng dịch: Nguyễn Diệu Tâm

*Chim Athena: Theo thần thoại hy Lạp, Athena là nữ thần của trí tuệ, khôn ngoan, can đảm, cảm hứng, công lý, sức mạnh, chiến lược, nghệ thuật, tay nghề thủ công, kỹ năng v.v…
Trong sử thi Homere – khoảng thế kỷ 8-9 BC trở đi, Athena được mô tả dưới tên gọi Glaukopis, nữ thần có đôi mắt sáng và lấp lánh, kết hợp giữa từ Glaukos và Ops – Glaux cùng gốc từ với “Owl” ( con cú ), có lẽ vì đôi mắt đặc biệt của loài chim này. Thời cổ đại, hình ảnh nữ thần Athena thường được mô tả có con chim cú đậu trên tay tên là Glaucus (hoặc “con cú của Athena” và sau đó dưới thời Đế chế La Mã, được gọi là “con cú của Minerva”, nữ thần thi ca, nghệ thuật, khôn ngoan …). Cặp đôi nữ thần và chim cú này được lưu truyền và phát triển đến ngày nay. Loài chim cú được tôn trọng như một biểu tượng của sự thông minh và uyên bác.

Nguyễn Kim Tiến
5 tháng 4 năm 2013